Beheer van de Noordwaard

Noordwaard is gemaakt voor het doorstromen van de rivier de Merwede (Rijn) en berging van water uit de rivier de Amer (Maas). Om deze doorstroming en berging te behouden moet de vegetatie beheerst worden. Als er niet ingegrepen wordt, staat het binnen de kortste keren vol met riet en wilgen bossen. Dit heeft een zeer negatieve invloed op de doorstroming en daarmee het gebruik van de Noordwaard. 

Gebr. Van Kessel voert namens Rijkswaterstaat het onderhoud aan de Noordwaard uit. Volg hieronder de jaargetijden:

Van zomer naar herfst 2017 - Eerste herfststorm zorgt voor overlast

Tijdens de eerste herfststorm halverwege september liep de Noorwaard direct vol met water. Hierdoor hebben wij enkele grazers moeten helpen om de droge delen te vinden. Mede door de hoge waterstand wordt het de hoogste tijd om de Noordwaard ‘winterklaar’ te maken.

 

Ondanks de verbeterde verdeling van de grote grazers over de Noordwaard is niet al het groen opgegeten. Daarom zijn wij inmiddels gestart met onze maaiwerkzaamheden. Van het vrijgekomen groen wordt, evenals vorig jaar, groencompost gemaakt ten behoeve van de akkers.

 

In deze periode hebben wij ook weer babynieuws! Er zijn drie nieuwe buffelkalfjes geboren. Daarmee groeien de kuddes gestaag uit naar een mooi aantal.

Van lente naar zomer 2017 - Grazers helpen goed bij onderhoud van de Noordwaard

Verdeling grazen/maaien

In het begin van het jaar hebben wij de grazers beter verdeeld over het gebied. Zij zijn nu niet alleen beter zichtbaar voor het publiek, maar wat nog belangrijker is: ze kunnen de groei van de vegetatie beter bijhouden. Hierdoor hebben wij enkele Hooglanders kunnen verplaatsen naar de oever van de Merwede, waar nog een deel is met hoge vegetatie.

 

Polder afgezet

Er werd een polder afgezet. Het doel hiervan is om in het afgezette gebied voldoende gras te laten groeien waarmee te grazers in de winter gevoed kunnen worden.

 

Uitbreiding van het assortiment grazers

Wij voeren het onderhoud uit samen met enkele agrariërs uit de omgeving. Zij hebben enkele delen van de Noordwaard in beheer. Onlangs heeft een van deze agrariërs koeien in de Noordwaard geplaatst. Dit is een mooie uitbreiding van de soorten grazers die het groen in de Noordwaard ‘kort’ houden ten behoeve van een goede doorstroming van het water.

 

Verwijderen omgevallen bomen

Er zijn (helaas) wat afstervende bomen in de Noordwaard. Dit is een gevolg van de waterpeilverhoging in de Noordwaard, die sinds de openstelling met circa 1 meter gestegen is. Gelukkig ontstaat op deze locaties op termijn weer een nieuw bos met bomen die beter bestand zijn tegen deze hogere waterstand. 

Januari 2017 – maart 2017 - Na een zachte winter, kondigt de lente zich aan!


Hoogwatervluchtplaats
In januari werden de dieren in verband met hoogwater vervoerd naar een vluchtplaats. Tijdens springtij liep de Noordwaard wel onder, maar bleven de terpen droog. Een harem koniks en waterbuffels zijn in februari naar de hoogwatervluchtplaats gebracht, waar zij konden schuilen tegen weer en wind tussen de bomen en struiken. In maart, toen het hoogwaterseizoen voorbij was, keerden zij terug. Uiteindelijk heeft de Noordwaard in de winter slechts een paar keer volgestaan. Van een doorstroming vanaf de Merwede was deze winter geen sprake.

 

Verwijderen en kandelaberen van bomen
Door de hogere waterstand in de polder sinds de openstelling van de Noordwaard op 1 oktober 2015 en een storm is een aantal bomen gesneuveld of dreigden deze om te vallen. In februari werden hierdoor de bomen, die gevaarlijke verkeerssituaties zouden kunnen veroorzaken, verwijderd of gekandelaberd (teruggesnoeid tot de stam).

 

Onderzoek Noordwaard
Met een aantal middelbare en hoge scholen zijn wij gestart met onderzoeken in de Noordwaard. Er is en wordt onderzocht hoe de ontwikkeling van de vegetatie nog beter en eenvoudiger gemonitord kan worden. Tevens wordt er onderzocht hoe de grazers zich gedragen en wat zij eten.

 

Beschuit met muisjes
Het begin van de lente werd ingeluid met maar liefst vijf geboortes. Momenteel bestaat de populatie uit 23 hooglanders, 32 koniks en 20 waterbuffels.

Oktober 2016 – december 2016 - Noordwaard ‘winterproof’ voor de dieren

 

Maaiwerkzaamheden

Begin november waren alle maaiwerkzaamheden gereed. Hierdoor was het doorstroomgebied mooi glad en gereed voor het hoge water. Ook de grazers hadden hun steentje bijgedragen. Wel moest er nog aanvullend gemaaid worden in het begrazingsgebied. Het vrijgekomen groen werd afgevoerd naar agrariërs. Hiervan werd groencompost gemaakt ten behoeve van de akkers.

 

Verhuizing voor de grazers

De grazers zijn in de winter verplaatst richting Kooiwaard (oostelijk deel). Hier is het meeste gras beschikbaar en zijn de grootste droge gebieden. Door de verplaatsing leren de hooglanders tevens het gebied beter kennen en trekken zij zo langzaam door de Noordwaard. De buffels en de hengsten werden niet verplaatst. Zij zijn zelf in staat om naar geschikt voedsel te zoeken.

 

Hoogwatervluchtplaats gereed

In november werd een hoogwatervluchtplaats ingericht. Als het hoogwater is, kunnen de grazers naar deze weide aan Lijnoorden gebracht worden. Hier staan zij hoog en droog.

 

Bijvoeren dieren

De dieren waren in deze winter in goede conditie en gingen gezond de winter in. Op de locaties waarnaar wij de dieren toe verplaatsen, was deze winter voldoende voedsel. Dit houden wij altijd scherp in de gaten. Mocht het natuurlijke voedsel ontoereikend zijn, dan kunnen wij de dieren direct bijvoeden met hooi.

 

Extra koniks

Nadat wij een logeerkudde op bezoek hebben gehad, namen wij het besluit om permanent een extra kudde te plaatsen. In december is deze extra kudde koniks aangekomen en in het noordoosten van de Noordwaard losgelaten. De kudde bestaat uit een haremgroep van dertien paarden.

 

Onderzoek doorstroming versus voedsel

In deze periode is onderzocht hoe er een nog beter evenwicht tussen doorstroming en voedsel voor de grazers kan worden verkregen. De (hoogwater-)veiligheid bleef bij dit onderzoek natuurlijk voorop staan. Maaien mag dan wel een noodzaak zijn in verband met de doorstroming, onze grazers verlangen in de winter ook naar het nodige voedsel.

 

September 2016 - Natuurlijk onderhoud geeft verwacht resultaat

Geen machines maar de natuurlijke bewoners van de Noordwaard onderhouden het gebied op ecologische wijze. Door het uitgebreide slikkengebied heeft de visarend er een leefgebied van ongeveer 1000 ha bij gekregen en is er met twee nesten voor het eerst sinds jaren weer gebroed. Daarnaast zijn grutto’s, witte reigers, zwanen en lepelaars ook volop aanwezig. Het gebied ontwikkelt zich volop met alle ruimte voor water- en weidevogels. De grazers houden het slikkengebied op natuurlijke wijze open, waardoor de natuur een kans krijgt.

 

Begrazen met dieren werkt
De schaapskudde 'Ottoland' neemt een groot deel van het maaiwerk voor haar rekening. De schaapskudde begraast voornamelijk langs de kreken. In juli en augustus is de kudde waterbuffels in de Noordwaard uitgebreid met twee prachtige kalfjes. Daarnaast zijn er ook verschillende veulens en kalfjes geboren. De totale 'maaicapaciteit' is in de afgelopen tijd toegenomen naar in totaal 400 schapen, 21 koniks, 20 Schotse hooglanders en 17 waterbuffels.
Het concept voor de begrazing is door Gebr. Van Kessel Onderhoud samen met FREE Nature en Bureau Waardenburg uitgewerkt om de twee belangrijkste doelstellingen van Rijkswaterstaat voor de Noordwaard vorm te geven: doorstroming en natuur.

Omdat de grazers een groot deel, maar niet alle vegetatie, kort houden wordt in september en oktober machinaal gemaaid. Hierdoor wordt voldaan aan de doorstromingseis die Rijkswaterstaat stelt aan de Noordwaard.

April 2016 - juni 2016 - Waterbuffels, hooglanders en koniks

Gebr. Van Kessel Onderhoud beheerst een deel van het gebied met grazers van FREE Nature: koniks, hooglanders en waterbuffels. De mix van deze dieren zorgt ervoor dat op het droge (koniks/hooglanders) en in het natte (hooglanders/waterbuffels) de vegetatie beheersd wordt. Overige delen worden gemaaid.

Januari 2016 - maart 2016 - De Noordwaard werkt

Tot een waterstand van 2m +NAP zal de Noordwaard vollopen vanuit het zuiden via de rivieren Amer en Maas. De doorstroming van de Noordwaard geeft een waterstandverlaging van ca. 30 cm bij Gorinchem en 15 cm bij Werkendam.

Pas bij een waterstand hoger dan 2m +NAP op de Meerwede stroomt de polder door.

Afgelopen winter is de Noordwaard volgelopen met rivierwater. Het doorstromen heeft niet plaats gevonden.

Door de huidige getijdenwerking zijn er veel plas-dras landschappen en heeft de Noordwaard een enorme aantrekkingskracht op weidevogels zoals grutto’s, kievitten, plevieren, etc.

De Noordwaard bestaat uit verschillende delen

  • Intergetijdegebied: hier heeft het getijde dagelijks invloed. Begrazingsgebied.
  • Laagbekade polders: polders zijn droog tot een waterstand van 1,20 +NAP. Eerste vluchtplaats voor grazers bij hoog water, maar ook in beheergegeven door ons bij lokale agrariërs.
  • Hoogbekade polders: hier hebben de agrariërs eigen bouwgrond binnen dijken van het Waterschap (geen beheergebied van RWS).

Meer weten over dit project?

Contact J.L. (Jan Louis) Reijnierse »

Projectlocatie

Bekijk op kaart »

Gerelateerde items:

Projecten

   Alle projecten»

Noordwaard

Bekijk project»

News Alerts

xDeze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 7.0 en hoger en Firefox 3.5 en hoger. Wanneer u gebruik maakt van een lagere browserversie kan dit gevolgen hebben voor een optimale werking van deze site.